۴۵۹۹ مطلب
یک ماه و نیم پس از عملیات جنجالی آمریکا برای بازداشت نیکلاس مادورو، روابط واشینگتن و کاراکاس وارد مرحلهای تازه و پیچیده شده است؛ از یکسو طرحهای آمریکا برای مدیریت و بهرهبرداری از نفت ونزوئلا و از سوی دیگر تأکید مقامهای موقت این کشور بر مشروعیت مادورو، معادلهای دوگانه از تقابل سیاسی و تعامل اقتصادی را رقم زده که آینده آن همچنان با پیچیدگیهایی مواجه است.
اختلاف فزاینده میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی، اتحاد راهبردی سابق این دو قدرت عربی را به رقابتی پیچیده و چندلایه تبدیل کرده است. این شکاف که از اختلاف بر سر جنگ یمن آغاز شد، اکنون به رقابت ژئوپلیتیکی، اقتصادی و رسانهای گستردهتری گسترش یافته و حتی به جنگ روایتها در فضای مجازی و تقابل در پروژههای کلان منطقهای رسیده است. این واگرایی، چالشی جدی برای راهبرد آمریکا در خاورمیانه محسوب میشود و میتواند توازن قدرت منطقه و انسجام محور متحدان واشنگتن را تضعیف کند.
همزمان با دور تازه گفتوگوهای هستهای ایران و آمریکا در ژنو، یک نشریه چینی از تغییر تاکتیک تهران در میز مذاکره خبر داده و نوشته است ایران میکوشد با تبدیل چارچوب توافق احتمالی به یک «پیشنهاد اقتصادی بزرگ»، آن را برای رئیسجمهور آمریکا جذابتر کند؛ رویکردی که به باور تحلیلگران تلاشی برای سخن گفتن با زبان معاملهمحور واشینگتن است.
ژنو بار دیگر به صحنه مذاکرات حساس هستهای ایران و تحولات امنیتی جهانی تبدیل شده است، در حالی که جمهوری اسلامی ایران همزمان با تقویت توان بازدارندگی خود از طریق رزمایش راهبردی در تنگه هرمز، پیام روشنی درباره آمادگی دفاعی ارسال کرده است. در مقابل، آمریکا با اتخاذ راهبرد فشار و مذاکره همزمان، در پی تحمیل شروط خود است، اما ملاحظات سیاسی داخلی و هزینههای جنگ، واشنگتن را به سمت توافق سوق داده است.
مارکو روبیو در کنفرانس امنیتی مونیخ با تأکید بر «احیای تمدن غرب» تلاش کرد اتحاد آمریکا و اروپا را در چارچوبی تمدنی بازتعریف کند، اما همزمان هشدارهایی درباره مهاجرت، تغییرات اقلیمی و ضرورت افزایش هزینههای دفاعی اروپا مطرح کرد. سکوت معنادار او درباره حمایت سنتی از اوکراین و لغو دیدار با رهبران اروپایی، نگرانیهایی درباره تغییر راهبرد واشنگتن و احتمال کاهش تعهد آمریکا به امنیت اروپا ایجاد کرده است.
مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط در شرایطی حساس و متفاوت از گذشته از سر گرفته شده است؛ جایی که دیپلماسی با تهدید نظامی، فشار اسرائیل و محاسبات راهبردی دولت ترامپ گره خورده است. تهران بر رفع تحریمها و حفظ حق غنیسازی تأکید دارد، در حالی که واشنگتن با راهبردی دوگانه، هم مسیر توافق و هم گزینه فشار را حفظ کرده است. شکافهای عمیق همچنان پابرجاست، اما ادامه گفتوگوها نشان میدهد دیپلماسی هنوز گزینه ترجیحی برای جلوگیری از تشدید تقابل محسوب میشود.
در حالی که مذاکرات تازه میان روسیه و اوکراین با میانجیگری آمریکا در ژنو آغاز شده، دونالد ترامپ با افزایش فشارها بر کییف خواستار دستیابی سریع اوکراین به توافق با مسکو شده است.
رئیس جمهور آمریکا با اعلام اینکه بطور مستقیم در گفتوگوها شرکت خواهد کرد گفت به نظر می رسد ایرانیها خواهان توافق هستند.
ژنو بار دیگر به مرکز مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا تبدیل شده است؛ گفتوگوهایی که با میانجیگری عمان و در سایه تهدیدهای نظامی و فشار سیاسی برگزار میشود. ایران بر آمادگی برای توافق «عادلانه» بدون عقبنشینی از خطوط قرمز، بهویژه حق غنیسازی، تأکید دارد، در حالی که آمریکا با هدف مهار برنامه هستهای، سیاست فشار و تهدید را دنبال میکند.
ایالات متحده در آستانه تصمیمی قرار دارد که میتواند به جنگی گسترده با ایران و بیثباتی عمیق منطقهای منجر شود. بنیامین نتانیاهو تلاش میکند واشنگتن را به اقدام نظامی سوق دهد، اما تجربه جنگهای عراق، ویتنام و لیبی نشان داده مداخلات نظامی پیامدهای فاجعهبار و غیرقابل مهاری دارند. جنگ با ایران، با توجه به توان نظامی و موقعیت ژئوپلیتیک این کشور، میتواند بحران انسانی، اختلال در بازار انرژی و رکود جهانی ایجاد کند. در مقابل، دیپلماسی مؤثرترین مسیر مهار بحران و جلوگیری از تشدید تنش ارزیابی میشود.
