ماجرای اولین قانون ممنوعیت سیگار در اماکن عمومی ایران
چند وزارتخانه و سازمان... به خط شدند تا در مقابل روند رو به رشد استعمال سیگار را بگیرند. روندی که بعضی آمار و ارقامش هوش از سر انسان میپراند؛ از مصرف ۲ هزار تن توتون و تنباکو گرفته تا فروش ۱۴ ملیارد و ۲۵ میلیون نخ سیگار تنها در سال ۱۳۵۶
فروردینماه ۱۳۵۷ در روزهایی که ایران همچنان در تب وتاب تحولات سیاسی و اجتماعی پیش از انقلاب به سر میبرد، اتفاقی نسبتاً کمسروصدا اما مهم در حوزه سلامت عمومی رخ داد. دولت وقت در اقدامی که بعدها به نقطه عطفی در سیاستگذاریهای بهداشتی کشور تبدیل شد، استعمال سیگار در اماکن عمومی را محدود و تا حد زیادی ممنوع اعلام کرد.
براساس این مصوبه که در فروردینماه ۱۳۵۷ به تصویب هیأت وزیران رسید، استعمال هرگونه ماده دخانی، بهویژه سیگار، در مکانهای سرپوشیده و پرتردد عمومی ممنوع اعلام شد. دامنه این قانون شامل وسایل نقلیه عمومی (اتوبوسها، تاکسیها و واگنهای مترو)، سینماها، تئاترها، سالنهای انتظار فرودگاهها و ایستگاههای راهآهن، رستورانها، کافهها، بیمارستانها، مدارس و ساختمانهای دولتی میشد.
روزنامه اطلاعات در تاریخ ۲۸ فروردین در صفحه اصلی حود تیتر زد: « بسیج سازمانهای کشور برای مبارزه با سیگار»بسیج آغاز شد آموزش ترک سیگار برای معتادان، بازگو کردن مضرات سیگار در مدارس، پوسترها و فیلمها در قالب برنامههای ارشادی وزارت فرهنگ در رادیو و تلویزیون در دست انتشار بودند، همه چیز در ظاهر آماده بود تا ایران در زمره اولین کشورهای مترقی قرار گیرد که محدودیتهایی بر استعمال سیگار در اماکن عمومی اعمال میکند اما تب و تاب قبل و بعد انقلاب و مجموع گستردهای از عوامل مختلف دست به دست هم داد تا این قانون رسما برای مدتی فراموش شود.
و چند وزارتخانه و سازمان از وزارت کشور و آموزش و پرورش تا سازمان محیط زیست به خط شدند تا در مقابل روند رو به رشد استعمال سیگار را بگیرند. روندی که بعضی آمار و ارقامش هوش از سر انسان میپراند؛ از مصرف ۲ هزار تن توتون و تنباکو گرفته تا فروش ۱۴ ملیارد و ۲۵ میلیون نخ سیگار تنها در سال ۱۳۵۶.
دو دهه، ممنوعیت استعمال سیگار در اماکن عمومی دوباره در دستور کار قانونگذاران قرار گرفت. این بار در سال ۱۳۷۶ و در دولت هفتم؛ ماجرا بار دیگر تکرار شد. رسانههای عمومی و دستگاههای اجرایی بسیج شدند تا هم قانون را اجرا کنند و هم برای تغییر فرهنگ عمومی تلاش کنند.
براساس آخرین آمار که دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات اعلام کرده است، در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۰ میلیارد نخ سیگار در کشور به فروش رسیده. هرچند نباید از رشد جمعیت در این بازه زمانی غافل ماند؛ در سال ۱۳۵۶، زمانی که آمار مصرف سالانه سیگار حدود ۱۴ میلیارد و ۲۵ میلیون نخ بود، جمعیت ایران نزدیک به ۳۴ میلیون نفر بود، در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۴ به حدود ۹۰ میلیون نفر رسیده است.
با همه اینها، تلاشهایی که طی این سالها برای کنترل مصرف دخانیات انجام شده شایسته تقدیر است، حتی اگر نتیجه نهایی با آنچه انتظار میرفت فاصله داشته باشد.
